Τι σκέφτονται οι σκακιστές κατά την παρτίδα;

Κάπου είχα διαβάσει σε μια επιστημονική έρευνα στην οποία έλαβαν μέρος αρκετοί σκακιστές από απλούς ερασιτέχνες μέχρι ισχυρούς μαιτρ, ότι είχε δειχθεί πως οι ισχυροί σκακιστές συγκεντρώνονται στην παρτίδα τους πολύ βαθύτερα από τους υπόλοιπους. Μάλιστα αναφερόταν ότι πολλές φορές η αφοσίωσή τους ήταν τόσο ολοκληρωτική ώστε κατά τη διάρκεια της παρτίδας ακόμα και αν συνέβαινε κάτι σημαντικό στον άμεσο περίγυρό τους και πάλι δεν έδιναν σημασία.

Το αποτέλεσμα της έρευνας μου είχε φανεί λογικό και συμφωνούσε με τη δική μου εμπειρία από σκακιστικά τουρνουά, όπου πολλές φορές ερασιτέχνες σκακιστές ενοχλούνται με το παραμικρό, ενώ οι GM καταφέρνουν να απομονωθούν στην παρτίδα πιο αποτελεσματικά. Για να δούμε όμως, ποια είναι η γνώμη ενός από τους θρύλους του παγκοσμίου σκακιού του 8ου Παγκόσμιου Πρωταθλητή Μιχαήλ Ταλ.

Στην εξαιρετική αυτοβιογραφία του ο Μιχαήλ Ταλ αφηγείται μια διασκεδαστική ιστορία σχετική με το τι σκέφτεται ο σκακιστής όταν παίζει, απαντώντας σε ερώτηση δημοσιογράφου αν κατά τη διάρκεια της παρτίδας κάνει άσχετους συλλογισμούς:

Ταλ: “Φυσικά! Για παράδειγμα δεν θα ξεχάσω ποτέ την παρτίδα με τον GM Βασιούκοβ σε κάποιο από τα πρωταθλήματα Σοβιετικής Ένωσης. Είχαμε φτάσει σε μια πολύ περίπλοκη θέση στην οποία σκόπευα να θυσιάσω Ίππο. Η θυσία δεν ήταν απόλυτα προφανής και υπήρχε μεγάλος αριθμός πιθανών βαριαντών, όμως όταν ξεκίνησα τους αναλυτικούς υπολογισμούς μου, κατέληξα τρομοκρατημένος ότι η θυσία δεν οδηγεί πουθενά. Οι ιδέες συσσωρεύονταν η μία πάνω από την άλλη, κατάφερνα προς στιγμή να μεταφέρω μια έξυπνη απάντηση του αντιπάλου μου, που δούλευε σε μια θέση, σε άλλη περίπτωση που αποδεικνυόταν άχρηστη. Σαν αποτέλεσμα της παραπάνω διαδικασίας, το κεφάλι μου είχε γεμίσει με ένα σωρό χαοτικές σειρές κινήσεων και το περίφημο «δέντρο των βαριαντών», από το οποίο οι προπονητές συνιστούν να κόβεις τα μικρά κλαδάκια, σε αυτήν την περίπτωση είχε εξαπλωθεί με απίστευτη ταχύτητα.

Και τότε ξαφνικά, για κάποιο ανεξήγητο λόγο, θυμήθηκα το κλασικό κουπλέ του Κόρνεϊ Ιβάνοβιτς Τσουκόφσκι:

Ω, τι δύσκολη δουλειά ήταν αυτή

Να τραβήξεις τον Ιπποπόταμο από το βάλτο

Δεν ξέρω από ποιες συσχετίσεις ο ιπποπόταμος ανέβηκε πάνω στη σκακιέρα, αλλά παρότι οι θεατές ήταν πεπεισμένοι ότι εξακολουθούσα να μελετώ τη θέση, εγώ παρά τις ανθρωπιστικές σπουδές μου, προσπαθούσα εκείνη την ώρα να βρω λύση στο πως μπορείς να τραβήξεις έναν ιπποπόταμο από το βάλτο. Θυμάμαι πώς ανυψωτικά εργαλεία είχαν υλοποιηθεί στη σκέψη μου, καθώς επίσης και μοχλοί, ελικόπτερα ακόμα και μια σκάλα από σχοινί. Ύστερα από μακρά περισυλλογή παραδέχτηκα την ήττα μου σαν μηχανικός και σκέφτηκα χαιρέκακα «Ε, άφησέ τον να πνιγεί!» Και τότε ξαφνικά ο ιπποπόταμος εξαφανίστηκε. Κατέβηκε από τη σκακιέρα όπως ακριβώς είχε ανέβει προηγουμένως, με δική του πρωτοβουλία! Και αμέσως η θέση έπαψε να μου φαίνεται τόσο περίπλοκη. Τώρα είχα με κάποιο τρόπο συνειδητοποιήσει ότι δεν ήταν δυνατό να μετρήσω όλες τις βαριάντες και ότι η θυσία του Ίππου ήταν, από την ίδια τη φύση της, καθαρά διαισθητική. Και αφού υποσχόταν ένα ενδιαφέρον παιχνίδι δεν μπορούσα να αντισταθώ στην πραγματοποίησή της.

Και την επόμενη μέρα διάβασα με ευχαρίστηση στην εφημερίδα ότι ο Μιχαήλ Ταλ, αφού εξέτασε προσεκτικά τη θέση για 40 λεπτά, προχώρησε σε μια λεπτομερώς υπολογισμένη θυσία κομματιού…”

Παραθέτω εδώ την παρτίδα στην οποία αναφέρεται ο Ταλ.

Επί του θέματος όμως υπάρχει και ένα βιντεάκι που έπεσε στην αντίληψή μου, από παρτίδα του Αμερικανού GM Σαμπάλοφ. Παρακολουθήστε πώς ο Σαμπάλοφ σκέφτεται περίπου 6 λεπτά για να πραγματοποιήσει την πρώτη του κίνηση, παίζοντας μαύρος και ενώ ο αντίπαλός του έχει ήδη παίξει 1.d4. Οι εξηγήσεις που μπορούν να δοθούν είναι πολλές, όμως μετά από την ιστορία του Ταλ, δεν τολμώ να πιθανολογήσω τι ακριβώς σκέφτεται αυτά τα 6 λεπτά ο Αμερικανός GM!

Copyright © Chess Academy - Ακαδημία Σκάκι